سنگ کلیه یکی از مشکلات رایج کلیه و دستگاه ادراری است که می تواند باعث درد شدید، ناراحتی و حتی مشکلات جدی در عملکرد کلیه شود. وقتی پزشک تصمیم می گیرد سنگ کلیه را با جراحی درمان کند، اندازه و محل قرار گرفتن سنگ اهمیت زیادی دارد. سنگ های کوچک ممکن است با دارو یا روش های غیرجراحی حل شوند و نیازی به عمل جراحی نباشد، اما سنگ های بزرگ یا سنگ هایی که در قسمت های خاص کلیه یا مجاری ادراری قرار دارند، معمولا نیاز به جراحی دارند.
چرا اندازه سنگ کلیه در انتخاب روش جراحی اهمیت دارد؟
اندازه سنگ کلیه یکی از مهم ترین عوامل تعیین کننده روش درمان است، چون هر سایز سنگ نیاز به رویکرد متفاوتی دارد. سنگ های کوچک معمولا می توانند با روش های ساده و کم تهاجمی مثل دارودرمانی یا سنگ شکن درمان شوند و نیازی به جراحی مستقیم ندارند. اما سنگ های بزرگ تر یا سنگ هایی که مسیر ادراری را مسدود کرده اند، اغلب نیاز به جراحی دارند تا به طور کامل برداشته شوند و از مشکلات بعدی جلوگیری شود.
دلایل اهمیت اندازه سنگ در انتخاب جراحی به شرح زیر است:
- سنگ های کوچک (کمتر از ۱ سانتی متر): معمولا با دارو یا سنگ شکن درمان می شوند و نیاز به جراحی ندارند.
- سنگ های متوسط (۱ تا ۲ سانتی متر): ممکن است نیاز به روش های کم تهاجمی تر مثل حال پالستیک داشته باشند.
- سنگ های بزرگ (بیش از ۲ سانتی متر): اغلب نیاز به جراحی مستقیم یا PCNL دارند تا سنگ به طور کامل برداشته شود و از عود مجدد جلوگیری شود.
- سنگ های خیلی بزرگ یا متعدد: ممکن است ترکیبی از روش ها یا جراحی های پیچیده لازم باشد تا عملکرد کلیه حفظ شود و مشکلات بعدی پیش نیاید.
تاثیر محل سنگ کلیه روی نوع جراحی مورد نیاز
محل سنگ کلیه نقش خیلی مهمی در تصمیم گیری برای نوع جراحی دارد، چون سنگ هایی که در قسمت های مختلف سیستم ادراری قرار گرفته اند، دسترسی به آن ها و روش درمانشان فرق می کند. اگر سنگ در بالای حال یا مسیر ادراری بالایی باشد، معمولا می توان با روش های کم تهاجمی مثل سنگ شکن یا اندوسکوپی آن را برداشت. اما اگر سنگ در لگنچه یا کالیس پایین کلیه باشد، دسترسی سخت تر است و ممکن است نیاز به روش های دقیق تر یا گاهی جراحی مستقیم باشد تا سنگ به طور کامل خارج شود و از باقی ماندن آن جلوگیری شود.
تاثیر محل سنگ روی انتخاب جراحی به شرح زیر است:
- سنگ های بالای حال: معمولا با روش های کم تهاجمی یا سنگ شکن به راحتی درمان می شوند.
- سنگ های کالیس بالایی: اغلب با اندوسکوپی یا روش حال پالستیک قابل برداشتن هستند.
- سنگ های کالیس پایینی: ممکن است به جراحی مستقیم یا PCNL نیاز داشته باشند، چون برداشتنشان با روش های ساده، سخت تر است.
- سنگ های متعدد یا پراکنده در کلیه: نیاز به برنامه ریزی دقیق و گاهی ترکیب چند روش برای پاکسازی کامل وجود دارد.
روش های جراحی رایج برای سنگ های کوچک، متوسط و بزرگ کلیه
روش جراحی سنگ کلیه به اندازه و محل سنگ بستگی دارد تا درمان موثر و بدون آسیب انجام شود. در ادامه روش های رایج بر اساس اندازه سنگ را بررسی می کنیم.
سنگ های کوچک (کمتر از ۵ میلی متر)
برای سنگ های کوچک معمولا نیازی به جراحی باز نیست و می توان با روش های کم تهاجمی درمان کرد:
- سنگ شکن بیرونی: با امواج صوتی سنگ خرد می شود و قطعات آن به طور طبیعی با ادرار دفع می شوند.
- یورتروسکوپی: وسیله ای از مسیر ادراری وارد می شود و سنگ خرد شده یا مستقیما برداشته می شود.
سنگ های متوسط (۵ تا ۲۰ میلی متر)
برای سنگ های متوسط روش های کم تهاجمی یا نیمه تهاجمی مناسب تر هستند تا سنگ به طور کامل برداشته شود:
- یورتروسکوپی با لیزر: ابزار وارد حالب می شود و سنگ به قطعات کوچک شکسته شده و دفع یا برداشته می شود.
- PCNL محدود: برشی کوچک در پشت ایجاد می شود و سنگ های متوسط که دسترسی ساده دارند، برداشته می شوند.
سنگ های بزرگ (بیش از ۲۰ میلی متر) یا پیچیده
سنگ های بزرگ یا سنگ هایی که دسترسی به آن ها سخت است، معمولا نیاز به روش های پیشرفته یا جراحی باز دارند:
- PCNL کامل: با یک برش کوچک در پشت، سنگ به طور مستقیم برداشته می شود.
- جراحی باز یا لاپاراسکوپی: در موارد سنگ های خیلی بزرگ، متعدد یا در موقعیت های غیرقابل دسترس، جراحی مستقیم انجام می شود.
مراجعه به پزشک برای جراحی بر اساس اندازه و محل سنگ کلیه
برای جراحی سنگ کلیه و انتخاب بهترین روش درمان، خیلی مهم است که به یک پزشک با تجربه و متخصص مراجعه کنید تا عمل به شکل دقیق و بدون مشکل انجام شود. دکتر مجتبی عاملی، متخصص اورولوژی و دارای فلوشیپ جراحی لاپاراسکوپی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی، سال ها تجربه در تشخیص و درمان انواع سنگ های کلیه دارند و با بررسی کامل اندازه سنگ، محل قرارگیری آن و وضعیت کلیه ها، بهترین روش جراحی را متناسب با شرایط هر بیمار انتخاب می کنند. ایشان همچنین نکات مراقبتی قبل و بعد از جراحی را به شما توضیح می دهند تا روند درمان راحت تر، کم دردتر و با احتمال موفقیت بیشتر پیش برود. برای مشاوره و دریافت نوبت، می توانید از طریق سایت دکتر عاملی اقدام کرده و وقت مشاوره خود را با ایشان تنظیم کنید.
