سرطان پروستات یکی از بیماری هایی است که بیشتر در مردان، مخصوصا در سنین بالاتر دیده می شود. این بیماری در غده ای به نام پروستات اتفاق می افتد که یک غده کوچک زیر مثانه است و در کارهای مربوط به تولید مثل مردان نقش دارد. بیشتر وقت ها، سرطان پروستات خیلی آرام رشد می کند و در ابتدا ممکن است هیچ نشانه ای نداشته باشد. اما گاهی این بیماری پیشرفت می کند و ممکن است درد یا مشکل در ادرار کردن ایجاد کند و زندگی روزمره فرد را سخت تر کند. اگر فرد به موقع به علائم توجه کند و آزمایش های لازم را انجام دهد، می توان این بیماری را زودتر شناسایی کرد و درمان مناسب را شروع کرد.
سرطان پروستات چیست؟
سرطان پروستات یک بیماری است که در غده ای کوچک به نام پروستات رخ می دهد. پروستات در پایین مثانه قرار گرفته و وظیفه اش این است که مایعی بسازد که همراه با اسپرم موقع انزال خارج می شود. در بعضی از مردان، سلول های داخل پروستات شروع به رشد غیرطبیعی و زیاد شدن می کنند. این رشد غیرطبیعی باعث می شود توده یا همان غده ای تشکیل شود که ممکن است سرطان باشد. سرطان پروستات یکی از سرطان های رایج بین مردان، مخصوصا مردان سن بالا است. این بیماری معمولا خیلی آرام رشد می کند و در بیشتر موارد وقتی تازه تشخیص داده می شود، هنوز به بخش های دیگر بدن سرایت نکرده است. به همین دلیل اگر به موقع شناخته شود، درمان آن راحت تر است و نتیجه بهتری دارد.
علائم سرطان پروستات
در مراحل اول سرطان پروستات معمولا هیچ نشانه ای ندارد و خیلی از مردها اصلا نمی دانند که این بیماری را دارند. به همین دلیل چکاپ و آزمایش منظم خیلی مهم است تا بیماری زود تشخیص داده شود. اما وقتی سرطان بزرگ تر و پیشرفته تر می شود، ممکن است علائم مختلفی دیده شود که شامل این موارد است:
- مشکل در ادرار کردن: مثل سختی شروع ادرار کردن یا اینکه جریان ادرار ضعیف و کم باشد و نتوانید راحت ادرار کنید.
- تکرر ادرار شدید: یعنی احساس کنید که باید خیلی زیاد و حتی در شب بارها به دستشویی بروید.
- درد یا سوزش هنگام ادرار: ممکن است وقتی ادرار می کنید درد یا سوزش حس کنید که ناراحت کننده است.
- خون در ادرار یا منی: اگر داخل ادرار یا مایع منی خون ببینید، این می تواند علامت بیماری باشد و باید حتما بررسی شود.
- درد در کمر یا لگن: وقتی سرطان بزرگ تر شود و به استخوان ها یا قسمت های اطراف لگن برسد، ممکن است دردهای مکرر و طولانی در این نقاط احساس کنید.
- مشکل در نعوظ: بعضی مردها وقتی سرطان پروستات پیشرفت می کند، ممکن است نتوانند به خوبی نعوظ داشته باشند یا آن را حفظ کنند.
- احساس فشار یا درد در پایین شکم و لگن: گاهی اوقات احساس سنگینی یا درد در ناحیه پایین شکم و لگن هم دیده می شود که ممکن است ناراحت کننده باشد.
علل ایجاد سرطان پروستات
سرطان پروستات وقتی به وجود می آید که سلول های داخل غده پروستات شروع به رشد غیرعادی و کنترل نشده کنند. این که چرا این اتفاق می افتد، دلایل زیادی دارد و هنوز همه شان به خوبی معلوم نیست. با این حال، چند دلیل مهم وجود دارد که احتمال مبتلا شدن به سرطان پروستات را بیشتر می کند:
- سن بالا: هر چقدر سن شما بالاتر برود، احتمال سرطان پروستات بیشتر می شود. بیشتر مردان بالای ۵۰ سال ممکن است این بیماری را بگیرند.
- وراثت: اگر در خانواده شما کسی سرطان پروستات داشته باشد، شما هم احتمال بیشتری دارید به این بیماری دچار شوید. یعنی عوامل ژنتیکی و وراثتی خیلی مهم هستند.
- غذا و خوراک: خوردن زیاد غذاهای چرب و گوشت قرمز و کم خوردن میوه و سبزیجات می تواند احتمال سرطان پروستات را افزایش دهد. پس رژیم غذایی سالم و خوردن میوه و سبزیجات مهم است.
- اضافه وزن: اگر وزنتان زیاد باشد یا چاق باشید، خطر ابتلا به سرطان پروستات بالاتر می رود. چاقی می تواند تغییراتی در بدن ایجاد کند که سلول های سرطانی راحت تر رشد کنند.
- محیط و سبک زندگی: اگر زیاد در معرض مواد شیمیایی یا آلودگی ها باشید یا اگر سیگار بکشید، احتمال ابتلا بیشتر می شود. همچنین کم تحرکی و ورزش نکردن هم می توانند تاثیر داشته باشد.
- هورمون ها: هورمون هایی مثل تستوسترون که در بدن مردها وجود دارد، ممکن است باعث شود سلول های پروستات سریع تر رشد کنند و این موضوع در سرطان پروستات تاثیر دارد.
روش های تشخیص سرطان پروستات
برای تشخیص سرطان پروستات، پزشک از چند روش ساده و مهم استفاده میکند که با آن ها می تواند بیماری را تشخیص دهد. شناخت زودهنگام بیماری خیلی اهمیت دارد چون وقتی سرطان در مراحل اول باشد، درمان آن راحت تر و بهتر جواب می دهد. چند روش اصلی برای تشخیص سرطان پروستات وجود دارد:
- معاینه دستی: پزشک با انگشت دست از راه رکتوم (راست روده) پروستات را لمس می کند تا ببینید آیا توده یا مورد غیرطبیعی هست یا نه. این کار را معاینه دیجیتال رکتال می گویند.
- آزمایش خونPSA : PSA یک ماده است که پروستات تولید می کند و وقتی سطح آن در خون بالا باشد، ممکن است نشانه بیماری پروستات مثل سرطان یا تورم باشد. آزمایش خون PSA خیلی ساده است و کمک می کند پزشک بفهمد پروستات چه وضعیتی دارد.
- سونوگرافی از داخل روده: در این روش، یک دستگاه کوچک وارد روده می شود و تصویری از پروستات روی صفحه می آید. این تصاویر کمک می کند پزشک بهتر ببیند که داخل پروستات چه خبر است.
- نمونه برداری یا بیوپسی: اگر پزشک شک کند، با یک سوزن نازک چند نمونه کوچک از پروستات می گیرد و زیر میکروسکوپ نگاه می کند. این بهترین راه برای فهمیدن قطعی سرطان است.
- تصاویر پیشرفته: گاهی پزشک از دستگاه های خاص مثل MRI یا سی تی اسکن استفاده می کند تا عکس های دقیق تری از پروستات و اطراف آن بگیرد و بفهمد سرطان چقدر پیشرفت کرده است.
مراحل مختلف سرطان پروستات
سرطان پروستات مثل خیلی بیماری های دیگر، مراحل مختلفی دارد که نشان می دهد بیماری چقدر پیش رفته است. دانستن این مراحل به دکتر کمک می کند تا بهتر تصمیم بگیرد که چه درمانی برای بیمار مناسب تر است. معمولا سرطان پروستات به چند مرحله تقسیم می شود:
- مرحله اول (ابتدایی): در این مرحله، سرطان هنوز کوچک است و فقط در داخل خود پروستات قرار دارد. معمولا فرد هنوز هیچ علامتی ندارد و ممکن است اصلا متوجه بیماری نشود. درمان در این مرحله راحت تر است و احتمال بهبودی خیلی زیاد است.
- مرحله دوم: در این مرحله، سرطان بزرگ تر شده اما هنوز فقط داخل پروستات است و به جای دیگری نرفته است. ممکن است علائمی مثل مشکل در ادرار کردن یا کمی درد وجود داشته باشد. درمان در این مرحله هم خیلی خوب جواب می دهد و دکتر تلاش می کند که سرطان را کاملا درمان کند.
- مرحله سوم: در این مرحله، سرطان از پروستات بیرون زده و به اطراف خودش سرایت کرده است. مثلا به مثانه یا غدد لنفاوی نزدیک رسیده است. در این مرحله علائم شدیدتر می شوند و ممکن است درد و مشکلات ادراری بیشتر شود. درمان این مرحله کمی سخت تر است و معمولا دکترها از چند روش درمانی با هم استفاده می کنند.
- مرحله چهارم (پیشرفته): در این مرحله، سلول های سرطانی به جاهای دیگر بدن مثل استخوان ها، کبد یا ریه ها می روند. این مرحله خیلی جدی است و درمان بیشتر برای کنترل بیماری و کاهش درد انجام می شود.
درمان سرطان پروستات چگونه انجام می شود؟
وقتی فردی به سرطان پروستات مبتلا می شود، راه های مختلفی برای درمان وجود دارد. دکترها با توجه به شرایط بیمار، مرحله بیماری و وضعیت کلی سلامت او بهترین روش را انتخاب می کنند. هدف درمان این است که سلول های سرطانی را از بین ببرند یا کنترل کنند تا بیماری پیشرفت نکند و بیمار زندگی بهتری داشته باشد. درمان سرطان پروستات معمولا به چند روش انجام می شود:
- جراحی: در این روش پزشک پروستات یا قسمت هایی از آن را برمی دارد تا سلول های سرطانی حذف شوند. این کار بیشتر وقتی انجام می شود که سرطان هنوز تازه و در مراحل اول باشد.
- پرتودرمانی: در این روش از اشعه های قوی برای کشتن سلول های سرطانی استفاده می کنند. پرتو می تواند از بیرون بدن فرستاده شود یا اینکه مواد رادیواکتیو داخل پروستات قرار داده شوند تا سلول های بد را هدف بگیرند.
- هورمون درمانی: بعضی از سلول های سرطانی برای رشد به هورمون های مردانه نیاز دارند. هورمون درمانی باعث می شود این هورمون ها کمتر شوند یا از کار بیفتند و در نتیجه سرطان کندتر رشد کند یا متوقف شود.
- شیمی درمانی: این روش داروهایی به بدن می رساند که سلول های سرطانی را نابود می کنند. معمولاً وقتی سرطان پیشرفته تر شده و به درمان های دیگر جواب نداده، از این روش استفاده می شود.
آیا سرطان پروستات قابل پیشگیری است؟
سرطان پروستات بیماری ای است که نمی شود صد در صد جلوی آن را گرفت چون بعضی موارد مثل ژنتیک و وراثت دست ما نیست و نمی توانیم آن ها را تغییر دهیم. اما راه هایی هست که با انجام دادن آن ها می توانیم احتمال اینکه به این بیماری دچار شویم را کمتر کنیم یا روند بیماری را کند کنیم. در ادامه چند کار ساده که برای سالم ماندن پروستات و کاهش احتمال سرطان می توان انجام داد را بررسی می کنیم:
- بیشتر میوه و سبزیجات، نان و برنج سبوس دار و ماهی بخوریم. کمتر غذاهای چرب، سرخ شده و گوشت قرمز مصرف کنیم. این باعث می شود پروستات بهتر کار کند و کمتر بیمار شود.
- هر روز کمی راه برویم، دوچرخه سواری کنیم یا ورزش کنیم. این کار به بدن کمک می کند سالم بماند و وزن خوب حفظ شود که خطر بیماری ها را کم می کند.
- اضافه وزن و چاقی ممکن است خطر سرطان پروستات را زیاد کند. پس مراقب باشیم وزنمان زیاد نشود و اگر نیاز بود با ورزش و رژیم، وزنمان را کم کنیم.
- سیگار و مواد مخدر باعث می شوند بدن ضعیف شود و احتمال بیماری های مختلف از جمله سرطان بیشتر شود. پس بهتر است سیگار را ترک کنیم.
- با انجام چکاپ سالانه و آزمایش های ساده می توانیم بفهمیم که پروستاتمان سالم است یا نه. اگر مشکلی بود زودتر بفهمیم و درمان کنیم.
- استرس زیاد و خواب کم باعث می شود بدنمان ضعیف شود. وقتی آرامش داشته باشیم و خواب خوب داشته باشیم، بدن بهتر کار می کند و کمتر بیمار می شود.
مراجعه به پزشک برای درمان سرطان پروستات
اگر سرطان پروستات تشخیص داده شود، باید هر چه زودتر به یک پزشک متخصص مراجعه کنید تا بهترین روش درمان برای شما تعیین شود. پزشک با بررسی کامل وضعیت شما مثل سن، سلامت کلی بدن و میزان پیشرفت بیماری، تصمیم می گیرد که چه درمانی مناسب تر است. درمان سرطان پروستات می تواند شامل داروها، پرتودرمانی یا روش های دیگری باشد که به کنترل یا کاهش رشد سرطان کمک می کند. یکی از پزشکان متخصص و باتجربه در این زمینه، دکتر مجتبی عاملی هستند که با دانش و تجربه خود در درمان بیماری های پروستات، می توانند بهترین مشاوره و درمان را به بیماران ارائه دهند. برای مشاوره و دریافت نوبت، می توانید از طریق سایت دکتر عاملی اقدام کرده و وقت مشاوره خود را با ایشان تنظیم کنید.
