تشخیص HPV در دوران بارداری می‌تواند این سؤال را برای مادر ایجاد کند که آیا ویروس به جنین یا نوزاد منتقل می‌شود و آیا خطری برای او دارد. انتقال HPV از مادر به نوزاد ممکن است، اما بسیار نادر است و در بیشتر موارد، ابتلای مادر به HPV مشکل جدی برای بارداری یا نوزاد ایجاد نمی‌کند. اگر در دوران بارداری HPV دارید، مهم‌ترین کار این است که مراقبت‌های بارداری و پیگیری‌های مربوط به سلامت دهانه رحم را طبق نظر پزشک ادامه دهید. در ادامه، مهم‌ترین نکات درباره HPV در بارداری و احتمال انتقال آن به نوزاد را بررسی می‌کنیم.
نحوه انتقال HPV از مادر به نوزاد
انتقال HPV از مادر به نوزاد ممکن است، اما این اتفاق نادر است و بیشتر نوزادان مادرانی که HPV دارند، دچار بیماری ناشی از این ویروس نمی‌شوند. مسیر دقیق انتقال HPV به نوزاد در همه موارد مشخص نیست و احتمال انتقال در دوران بارداری، هنگام زایمان یا پس از تولد مطرح شده است.
وجود HPV در بدن مادر به این معنی نیست که ویروس حتماً به جنین منتقل خواهد شد. HPV عفونتی شایع است و در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی بدن می‌تواند آن را کنترل کند. همچنین انواع HPV که بیشتر باعث زگیل تناسلی می‌شوند با انواع پرخطری که با برخی سرطان‌ها ارتباط دارند، یکسان نیستند.
در موارد بسیار نادر، انتقال عمودی HPV می‌تواند با بیماری‌ای به نام پاپیلوماتوز تنفسی عودکننده با شروع در کودکی ارتباط داشته باشد. این بیماری ممکن است باعث ایجاد ضایعات پاپیلومی در حنجره و راه‌های تنفسی شود و بیشتر با انواع ۶ و ۱۱ HPV ارتباط دارد. با این حال، بروز این عارضه بسیار نادر است.
بنابراین، اگر در دوران بارداری متوجه ابتلا به HPV شده‌اید، نباید از مثبت بودن آزمایش به این نتیجه برسید که نوزاد حتماً به ویروس مبتلا خواهد شد. تشخیص HPV در مادر بیشتر از هر چیز به معنی نیاز به پیگیری مناسب و توجه به وضعیت دهانه رحم است.
خطرات انتقال HPV به نوزاد از مادر
در بیشتر موارد، HPV مادر باعث ایجاد مشکل جدی برای نوزاد نمی‌شود. نگرانی اصلی درباره انتقال HPV به نوزاد، احتمال بسیار نادر ایجاد پاپیلوماتوز تنفسی عودکننده است که می‌تواند در حنجره یا سایر قسمت‌های راه هوایی ایجاد شود. با این حال، این عارضه آن‌قدر نادر است که صرف ابتلای مادر به HPV به معنی قرار گرفتن نوزاد در معرض یک خطر جدی و قطعی نیست.
همچنین ابتلا به HPV به‌تنهایی معمولاً مانعی برای بارداری یا ادامه آن تا پایان نیست. CDC نیز تأکید می‌کند که خود عفونت HPV معمولاً توانایی فرد برای باردار شدن یا ادامه بارداری را مختل نمی‌کند؛ البته برخی ضایعات پیش‌سرطانی یا سرطان‌های مرتبط با HPV و درمان‌های مورد نیاز برای آنها ممکن است در شرایط خاص بر باروری یا بارداری اثر بگذارند.
اقدامات لازم در صورت ابتلا به HPV در دوران بارداری
اگر در دوران بارداری متوجه HPV شده‌اید، اولین اقدام این است که مراقبت‌های معمول بارداری خود را طبق برنامه ادامه دهید و نتیجه آزمایش را با پزشک در میان بگذارید. مثبت بودن تست HPV به‌تنهایی به معنی ابتلا به سرطان نیست و نمی‌توان بر اساس همین نتیجه درباره وضعیت دهانه رحم یا آینده عفونت قضاوت کرد.
پزشک با توجه به نتیجه آزمایش HPV، نتیجه پاپ‌اسمیر، سن، سابقه آزمایش‌های قبلی و وضعیت دهانه رحم مشخص می‌کند که آیا به بررسی بیشتری نیاز دارید یا خیر. بنابراین، اگر پیش از بارداری سابقه تست غیرطبیعی، کولپوسکوپی یا درمان ضایعات دهانه رحم داشته‌اید، حتماً پزشک را در جریان قرار دهید.
غربالگری دهانه رحم را نیز نباید صرفاً به دلیل بارداری یا مثبت بودن HPV خودسرانه کنار گذاشت. در صورت وجود نتیجه غیرطبیعی، برنامه پیگیری بر اساس میزان خطر و سابقه فرد تعیین می‌شود. در برخی شرایط ممکن است کولپوسکوپی در دوران بارداری توصیه شود و طبق راهنمای ASCCP، کولپوسکوپی و نمونه‌برداری در مواردی که از نظر بالینی لازم باشد، می‌تواند در بارداری انجام شود.
البته همه زنان باردار مبتلا به HPV به کولپوسکوپی یا آزمایش‌های متعدد نیاز ندارند. تصمیم درباره نوع و زمان بررسی باید بر اساس نتیجه آزمایش‌ها و شرایط هر فرد توسط پزشک گرفته شود.
درمان HPV و زگیل تناسلی در دوران بارداری
برای خود ویروس HPV درمانی که بتواند ویروس را مستقیماً از بدن حذف کند وجود ندارد و درمان‌ها معمولاً برای مشکلات و ضایعاتی انجام می‌شوند که ویروس ایجاد کرده است. برای مثال، اگر فرد دچار زگیل تناسلی باشد، پزشک می‌تواند با توجه به تعداد، اندازه و محل ضایعات درباره نیاز به درمان و روش مناسب تصمیم بگیرد.
در دوران بارداری، انتخاب روش درمان اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بعضی از داروهای مورد استفاده برای درمان زگیل تناسلی برای دوران بارداری مناسب نیستند. بنابراین، نباید برای درمان زگیل تناسلی از داروهای موضعی یا روش‌های خانگی به صورت خودسرانه استفاده کرد.
در برخی شرایط، برداشتن زگیل‌ها در دوران بارداری قابل بررسی است، اما زمان و روش انجام آن باید توسط پزشک تعیین شود. گاهی نیز با توجه به شرایط ضایعات، ممکن است درمان تا بعد از بارداری به تعویق بیفتد. بنابراین، وجود زگیل تناسلی به این معنی نیست که حتماً باید در دوران بارداری تحت یک روش درمانی خاص قرار بگیرید.
در مورد واکسن HPV نیز باید توجه داشت که این واکسن برای پیشگیری از عفونت با انواع مشخص HPV است و برای درمان عفونت موجود یا از بین بردن زگیل تناسلی کاربرد ندارد. اگر واکسیناسیون در دوران بارداری مطرح باشد، بهتر است زمان مناسب دریافت یا ادامه واکسن با پزشک بررسی شود.
مراجعه به دکتر مجتبی عاملی برای بررسی مشکلات تناسلی
دکتر مجتبی عاملی، متخصص اورولوژی و فلوشیپ فوق‌تخصصی اندویورولوژی و لاپاراسکوپی، در زمینه تشخیص و بررسی بیماری‌ها و مشکلات مرتبط با دستگاه ادراری و تناسلی به بیماران کمک می‌کند. بررسی دقیق علائم، سابقه پزشکی و ضایعات ناحیه تناسلی می‌تواند در تشخیص علت مشکل و انتخاب مسیر مناسب برای پیگیری یا درمان مؤثر باشد. اگر با ویروس HPV، زگیل تناسلی یا هرگونه تغییر و ضایعه در ناحیه تناسلی مواجه شده‌اید، برای بررسی دقیق وضعیت و دریافت نظر تخصصی می‌توانید به دکتر مجتبی عاملی مراجعه کنید.
