درد کلیه پس از عمل یکی از نگرانیهای رایج بیماران است. بسیاری از افراد پس از جراحی سنگ کلیه، لاپاراسکوپی، PCNL یا سایر اعمال جراحی کلیه با درد در ناحیه پهلو، کمر یا محل جراحی مواجه میشوند و این سؤال برایشان ایجاد میشود که آیا این درد طبیعی است یا نشانه یک مشکل جدی محسوب میشود.
واقعیت این است که مقداری درد و ناراحتی پس از جراحی کلیه کاملاً طبیعی است و بخشی از روند ترمیم بافتها به شمار میرود. با این حال در برخی موارد، درد شدید یا طولانیمدت میتواند نشانه عفونت، انسداد مسیر ادرار یا سایر عوارض پس از عمل باشد. آگاهی از تفاوت میان درد طبیعی و درد غیرطبیعی میتواند به تشخیص سریعتر مشکلات احتمالی و جلوگیری از عوارض کمک کند.
آیا درد بعد از عمل کلیه طبیعی است؟
بله. تقریباً تمام بیمارانی که تحت جراحی کلیه قرار میگیرند، درجاتی از درد را تجربه میکنند. هنگام عمل، پوست، عضلات و بافتهای اطراف کلیه تحت تأثیر قرار میگیرند و بدن برای ترمیم این نواحی به زمان نیاز دارد. شدت درد به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- نوع جراحی انجامشده
- وسعت عمل
- آستانه تحمل درد در هر فرد
- وجود بیماریهای زمینهای
- بروز یا عدم بروز عوارض پس از جراحی
معمولاً درد در روزهای نخست بیشتر است و به مرور طی چند هفته کاهش پیدا میکند.
شایعترین علل درد کلیه پس از عمل
کلیه درد بعد از جراحی میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد؟
التهاب و ترمیم طبیعی بافتها
شایعترین علت درد پس از جراحی، روند طبیعی بهبود زخم و ترمیم بافتهای آسیبدیده است. در این شرایط ممکن است بیمار احساس درد، کشیدگی یا حساسیت در ناحیه پهلو و محل برش جراحی داشته باشد.
این درد معمولاً در روزهای اول بیشتر است و به تدریج کاهش مییابد.
درد محل برش جراحی
در جراحیهای باز کلیه، برش نسبتاً بزرگتری روی پهلو یا شکم ایجاد میشود. به همین دلیل درد ناشی از زخم جراحی ممکن است چند هفته ادامه داشته باشد. در جراحیهای لاپاراسکوپی به دلیل کوچکتر بودن برشها، شدت درد معمولاً کمتر و دوران نقاهت کوتاهتر است.
اسپاسم عضلات اطراف کلیه
گاهی عضلات دیواره شکم و پهلو پس از عمل دچار گرفتگی یا اسپاسم میشوند. این وضعیت میتواند دردهایی شبیه درد کلیه ایجاد کند و بیمار تصور کند که کلیه او همچنان مشکل دارد. این درد معمولاً با استراحت، راه رفتن آرام و مصرف داروهای تجویز شده بهبود پیدا میکند.
وجود استنت یا دبل جی (DJ)
در بسیاری از جراحیهای سنگ کلیه، پزشک برای تسهیل تخلیه ادرار از لولهای به نام دبل جی استفاده میکند.
وجود این وسیله ممکن است باعث بروز علائمی مانند:
- درد پهلو
- سوزش ادرار
- تکرر ادرار
- احساس فشار در مثانه
شود. این علائم اغلب پس از خارج کردن استنت برطرف میشوند.
باقی ماندن قطعات سنگ
در برخی بیماران، بخشی از سنگهای کلیوی پس از عمل باقی میماند. حرکت این قطعات در مسیر ادراری میتواند باعث دردهای مشابه سنگ کلیه شود. اگر درد ادامه پیدا کند یا مجدداً شدت بگیرد، ممکن است پزشک انجام سونوگرافی یا سیتیاسکن را توصیه کند.
درد بعد از عمل PCNL چرا ایجاد میشود؟
عمل PCNL یکی از روشهای رایج برای خارج کردن سنگهای بزرگ کلیه است. در این روش مسیر کوچکی از پوست تا کلیه ایجاد میشود. پس از این عمل ممکن است بیمار موارد زیر را تجربه کند:
- درد در محل ورود ابزار جراحی
- احساس فشار در پهلو
- درد هنگام حرکت
- وجود مقدار کمی خون در ادرار
این علائم معمولاً طی چند روز تا چند هفته کاهش مییابند.
درد بعد از جراحی لاپاراسکوپی کلیه
بیمارانی که تحت عمل لاپاراسکوپی قرار میگیرند معمولاً درد کمتری نسبت به جراحی باز دارند. با این حال ممکن است در روزهای نخست با دردهای زیر مواجه شوند:
- درد محل برشها
- احساس کشیدگی شکم
- درد شانه ناشی از گاز مورد استفاده در لاپاراسکوپی
- ناراحتی خفیف در پهلو
این علائم اغلب موقتی هستند و به تدریج برطرف میشوند.
چه زمانی درد بعد از عمل کلیه خطرناک است؟
اگرچه درد پس از جراحی طبیعی است، اما برخی علائم نیاز به بررسی فوری توسط پزشک دارند. در صورت مشاهده موارد زیر باید هرچه سریعتر به پزشک مراجعه شود:
تب و لرز: تب میتواند نشانه عفونت کلیه، مجاری ادراری یا محل جراحی باشد.
درد شدید و رو به افزایش: اگر درد به جای کاهش یافتن، روز به روز شدیدتر شود، احتمال بروز عارضه وجود دارد.
خونریزی قابل توجه: وجود مقدار کمی خون در ادرار پس از برخی اعمال طبیعی است؛ اما خونریزی شدید یا مداوم نیازمند ارزیابی پزشکی است.
کاهش حجم ادرار: کم شدن شدید ادرار یا قطع ادرار ممکن است نشاندهنده انسداد مسیر ادراری باشد.
خروج ترشحات چرکی از محل زخم: این علامت میتواند نشانه عفونت زخم جراحی باشد.
تهوع و استفراغ شدید: در صورتی که بیمار نتواند مایعات مصرف کند یا دچار استفراغ مداوم شود، باید توسط پزشک معاینه شود.
چگونه درد بعد از عمل کلیه را کاهش دهیم؟
برخی اقدامات میتوانند درد بعد از عمل کلیه را به میزان قابل توجهی کاهش دهند که مهمترین آنها به شرح زیر است:
مصرف داروهای تجویز شده: داروهای مسکن باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شوند. مصرف خودسرانه برخی داروها ممکن است به کلیه آسیب برساند.
پیادهروی سبک: راه رفتن آرام باعث بهبود گردش خون، کاهش خطر لخته شدن خون و تسریع روند بهبودی میشود.
نوشیدن آب کافی: مصرف مایعات کافی به عملکرد بهتر کلیهها و تخلیه مناسب ادرار کمک میکند.
استراحت کافی: بدن برای ترمیم بافتها به استراحت نیاز دارد. انجام فعالیتهای سنگین در هفتههای نخست توصیه نمیشود.
پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین: بلند کردن اجسام سنگین میتواند باعث افزایش درد و فشار بر محل جراحی شود.
درد بعد از عمل کلیه چقدر طول میکشد؟
مدت زمان بهبودی در افراد مختلف متفاوت است، اما به طور کلی:
- پس از جراحی لاپاراسکوپی: حدود 1 تا 3 هفته
- پس از عمل PCNL : حدود 2 تا 4 هفته
- پس از جراحی باز کلیه: 4 تا 8 هفته یا بیشتر
در صورتی که درد بیش از این مدت ادامه پیدا کند یا شدت آن افزایش یابد، بررسی تخصصی ضروری است.
چه زمانی برای درد بعد از عمل کلیه باید به متخصص اورولوژی مراجعه کرد؟
اگر درد کلیه پس از جراحی بیش از حد انتظار ادامه پیدا کند یا با علائمی مانند تب، لرز، خون در ادرار، سوزش ادرار، تهوع یا کاهش حجم ادرار همراه باشد، بررسی تخصصی علت آن ضروری است. در چنین شرایطی تشخیص دقیق منشأ درد میتواند از بروز عوارض جدیتر جلوگیری کند.
دکتر عاملی، فوق تخصص اندویورولوژی و متخصص اورولوژی، با بهرهگیری از روشهای تشخیصی و درمانی نوین در زمینه بیماریهای کلیه و مجاری ادراری، خدمات تخصصی متنوعی از جمله درمان سنگ کلیه، جراحیهای کمتهاجمی، اندویورولوژی، لاپاراسکوپی و پیگیری عوارض پس از جراحیهای اورولوژی را ارائه میدهد. بیمارانی که پس از عمل کلیه با درد مداوم، مشکلات ادراری یا نگرانی درباره روند بهبودی خود مواجه هستند، میتوانند برای ارزیابی دقیق و دریافت برنامه درمانی مناسب از مشاوره تخصصی دکتر عاملی بهرهمند شوند.
.
