جراحی ریرس یکی از روش های جدید و پیشرفته برای درمان سنگ کلیه است که بدون نیاز به برش جراحی انجام می شود. در این روش، پزشک با استفاده از یک دستگاه باریک و انعطاف پذیر که از طریق مجرای ادرار وارد بدن می شود، سنگ های کلیه را مشاهده و با کمک لیزر خرد می کند. این جراحی به دلیل دقت بالا و کاهش عوارض بعد از عمل، برای بسیاری از بیماران گزینه مناسبی است. در حین انجام این روش، ممکن است قطعاتی از سنگ در کلیه باقی بمانند، اما پزشکان با استفاده از تکنیک های خاص، از تجمع یا انتشار این تکه ها جلوگیری می کنند. رعایت مراقبت های بعد از جراحی نیز به دفع بهتر این قطعات و کاهش عوارض کمک می کند.
آیا در حین جراحی ریرس، قطعات سنگ در کلیه پخش می شوند؟
در جراحی ریرس، پزشک یک لوله باریک و انعطاف پذیر به نام یورتروسکوپ را از طریق مجرای ادرار وارد کلیه می کند تا سنگ ها را از نزدیک ببیند و با استفاده از لیزر هولمیوم آن ها را خرد کند. در این روش، سنگ ها در کلیه پخش نمی شوند، چون پزشک کنترل دقیقی روی محل سنگ دارد و خرد کردن آن ها را با دقت انجام می دهد. همچنین، در طول جراحی از مایعات مخصوص شستشو استفاده می شود که به خروج راحت تر خرده سنگ ها کمک می کند. برخی از تکه های بزرگ تر با یک وسیله خاص به نام بسکت (سبد مخصوص جمع آوری سنگ) گرفته می شوند تا در کلیه باقی نمانند. سنگ های خیلی ریز هم بعد از جراحی به طور طبیعی از طریق ادرار خارج می شوند. البته در مواردی که سنگ خیلی بزرگ باشد، ممکن است چند تکه کوچک در کلیه بماند، اما این ذرات معمولا خودبه خود با نوشیدن آب زیاد دفع می شوند.
چه عواملی باعث پخش شدن قطعات سنگ در کلیه می شوند؟
پخش شدن قطعات سنگ در کلیه می تواند دلایل مختلفی داشته باشد که در ادامه هر مورد را بررسی می کنیم:
- اندازه و نوع سنگ: سنگ های بزرگ و سخت تر در هنگام شکسته شدن به قطعات کوچک تر تقسیم می شوند. این قطعات ممکن است به راحتی از کلیه خارج نشوند و در آن باقی بمانند. برخی از انواع سنگ ها مثل سنگ های کلسیمی، نسبت به سنگ های دیگر سخت تر هستند و پخش شدن قطعات آن ها بیشتر اتفاق می افتد.
- نوع روش درمانی: در روش هایی مثل سنگ شکنی با لیزر یا امواج شوک، سنگ به قطعات کوچک تقسیم می شود. اما اگر این تکه ها به درستی دفع نشوند، ممکن است در کلیه باقی بمانند. در روش های خاص مثل ریرس، پزشک سعی می کند این تکه ها را جمع آوری کند، ولی در برخی موارد ممکن است قطعات کوچک تر هنوز در کلیه بمانند.
- قدرت و شدت دستگاه سنگ شکن یا لیزر: اگر قدرت دستگاه زیاد باشد، سنگ ممکن است به قطعات درشت تری تقسیم شود که به راحتی دفع نمی شوند. اما اگر شدت انرژی دستگاه کم باشد، ممکن است سنگ ها شکسته نشوند و قطعات آن پخش شوند.
- حرکات کلیه و مجاری ادراری: هنگام درمان، ممکن است کلیه و مجاری ادراری کمی حرکت کنند و این باعث می شود که قطعات سنگ به جاهای دیگر بروند یا در جای خود بمانند. این مسئله در افرادی که مشکلات ادراری دارند، بیشتر دیده می شود.
- وضعیت خروجی ادرار: اگر بعد از درمان، بیمار مایعات کافی مصرف نکند یا مسیر خروج ادرار دچار مشکل باشد، دفع قطعات سنگ سخت تر می شود. این می تواند باعث شود که ذرات باقی مانده در کلیه باقی بمانند.
پزشک معالج چگونه از پخش شدن سنگ در کلیه جلوگیری می کنند؟
پزشکان برای اینکه تکه های سنگ در کلیه پخش نشوند، از روش های مختلفی استفاده می کنند:
- استفاده از لیزر با دقت بالا: پزشکان هنگام شکستن سنگ ها، از لیزرهایی با شدت کنترل شده استفاده می کنند تا سنگ ها را به قطعات بسیار ریز تبدیل کنند. این کار باعث می شود که سنگ ها راحت تر از طریق ادرار دفع شوند و در کلیه باقی نمانند.
- استفاده از لوله مخصوص در جراحی بسته: در روش هایی مثل جراحی بسته (PCNL)، پزشک از یک لوله باریک برای خارج کردن مستقیم سنگ های شکسته شده از کلیه استفاده می کند. این کار از پخش شدن تکه های سنگ در کلیه جلوگیری می کند.
- تجویز داروهای مخصوص برای کمک به دفع سنگ: گاهی پزشک داروهایی تجویز می کند که باعث شل شدن عضلات مجاری ادراری می شود. این داروها به دفع راحت تر سنگ های باقی مانده کمک می کنند و از ایجاد سنگ های جدید جلوگیری می کند.
- توصیه به مصرف آب زیاد پس از درمان: پس از جراحی یا سنگ شکنی، پزشک به بیمار توصیه می کند که مقدار زیادی آب بنوشد. نوشیدن آب زیاد به حرکت و دفع راحت تر تکه های ریز باقی مانده کمک می کند و احتمال تشکیل سنگ جدید را کم می کند.
آیا باقی ماندن قطعات سنگ در کلیه خطرناک است؟
باقی ماندن قطعات سنگ در کلیه می تواند خطرناک باشد. وقتی که قطعات سنگ در کلیه باقی بمانند، ممکن است باعث ایجاد مشکلاتی مانند عفونت کلیه شوند. این عفونت ها ممکن است به کلیه آسیب وارد کرده و در صورت عدم درمان، موجب به وجود آمدن مشکلات جدی تری مثل عفونت های خون شود. علاوه بر این، باقی ماندن قطعات سنگ می تواند باعث مسدود شدن مجاری ادراری شود، که این مسدود شدن می تواند جریان طبیعی ادرار را قطع کند و درد شدید و تورم ایجاد کند. همچنین، این قطعات سنگ ممکن است باعث بزرگ تر شدن سنگ ها شوند و سنگ های جدید را به راحتی در کلیه بسازند که درمان آن ها سخت تر و پیچیده تر است. در نتیجه، سنگ های باقی مانده می توانند باعث دردهای مزمن در ناحیه کمر یا پهلو شوند. در موارد شدید، این قطعات سنگ می توانند به بافت کلیه آسیب بزنند و عملکرد کلیه را نیز ضعیف و کم کنند.
مراجعه به پزشک برای جراحی ریرس
اگر کسی دچار سنگ کلیه باشد و نیاز به جراحی ریرس داشته باشد، حتماً باید به یک پزشک متخصص مراجعه کند تا شرایط کلیه و اندازه سنگ ها بررسی شود. دکتر مجتبی عاملی، فوق تخصص اندویورولوژی و لاپاراسکوپی، با تجربه ای که در این زمینه دارند، می توانند بهترین روش جراحی را انتخاب کنند تا احتمال پخش شدن تکه های سنگ در کلیه کم شود. ایشان با استفاده از دستگاه های پیشرفته و روش های دقیق، تلاش می کنند تا جراحی را با کمترین عوارض انجام دهند و بیمار بعد از عمل، دوران بهبودی راحت تری داشته باشد. برای مشاوره و دریافت نوبت، می توانید از طریق سایت دکتر عاملی اقدام کرده و وقت مشاوره خود را با ایشان تنظیم کنید.
