با افزایش سن، تغییرات مربوط به پروستات میتواند روی عملکرد دستگاه ادراری و نحوه دفع ادرار تأثیر بگذارد. بزرگ شدن خوشخیم پروستات یکی از تغییرات شایع در مردان با افزایش سن است و ممکن است بهتدریج باعث ایجاد علائمی مانند ضعیف شدن جریان ادرار، دشوار شدن شروع ادرار یا احساس تخلیه نشدن کامل مثانه شود. البته وجود یا نبود این علائم بهتنهایی نمیتواند سلامت پروستات را مشخص کند و برای ارزیابی دقیق، توجه به شرایط فرد و در صورت نیاز انجام معاینه و بررسیهای پزشکی اهمیت دارد.
شناخت وضعیت طبیعی ادرار کردن میتواند به مردان کمک کند تغییرات جدید را زودتر متوجه شوند. معمولاً ادرار کردن بدون نیاز به زور زدن، جریان مناسب و پیوسته ادرار و احساس تخلیه کامل مثانه از نشانههایی هستند که نشان میدهند عملکرد دستگاه ادراری در وضعیت مطلوبتری قرار دارد. در مقابل، تغییرات جدید یا مداوم در الگوی ادرار کردن بهتر است نادیده گرفته نشود.
در ادامه، مهمترین نشانههایی را بررسی میکنیم که میتوانند با عملکرد طبیعیتر پروستات و دستگاه ادراری همراه باشند.
بیدار نشدن مکرر در طول شب برای ادرار
بیدار شدن در طول شب برای ادرار کردن که به آن شبادراری نیز گفته میشود، با افزایش سن شایعتر میشود. با این حال، یک یا چند بار بیدار شدن در شب لزوماً به معنای وجود بیماری پروستات نیست؛ زیرا عواملی مانند میزان مصرف مایعات پیش از خواب، مصرف چای و قهوه، برخی داروها، بیماریهای زمینهای و اختلالات خواب نیز میتوانند تعداد دفعات ادرار شبانه را افزایش دهند.
اگر فرد معمولاً بدون نیاز مکرر به بیدار شدن از خواب شبانه میخوابد، میتوان آن را یکی از نشانههای الگوی ادراری طبیعیتر دانست. در مقابل، افزایش تدریجی تعداد دفعات بیدار شدن برای ادرار، بهخصوص اگر همراه با سایر علائم ادراری باشد، بهتر است بررسی شود.
شروع راحت جریان ادرار
یکی از نشانههای عملکرد مناسبتر دستگاه ادراری، شروع شدن جریان ادرار بدون تأخیر قابلتوجه و بدون نیاز به زور زدن است. در حالت طبیعی، فرد پس از احساس نیاز به ادرار میتواند جریان ادرار را نسبتاً راحت آغاز کند و برای شروع آن مجبور نباشد مدت زیادی منتظر بماند یا فشار زیادی وارد کند.
دشواری در شروع ادرار که گاهی به شکل مکث قبل از شروع جریان خود را نشان میدهد، میتواند در برخی مردان با مشکلات مربوط به پروستات دیده شود. در بزرگ شدن خوشخیم پروستات، افزایش حجم بافت پروستات میتواند مسیر خروج ادرار را تحت تأثیر قرار دهد و شروع یا ادامه جریان را دشوارتر کند.
نداشتن جریان ضعیف یا قطع و وصل شونده ادرار
جریان ادرار در حالت طبیعی باید با قدرت و پیوستگی مناسب خارج شود. ضعیف شدن جریان ادرار یا قطع و وصل شدن آن میتواند نشاندهنده وجود اختلال در مسیر خروج ادرار باشد و در مردان مسنتر، یکی از علائمی است که ممکن است در ارتباط با بزرگ شدن خوشخیم پروستات دیده شود.
در بزرگ شدن پروستات، بافت اضافی میتواند فضای عبور ادرار از مجرای ادراری را محدود کند. در نتیجه، ممکن است جریان ادرار نسبت به گذشته ضعیفتر شود یا شروع آن زمان بیشتری ببرد. برخی مردان نیز ممکن است هنگام ادرار کردن احساس کنند جریان برای لحظاتی متوقف شده و دوباره شروع میشود.
احساس تخلیه کامل مثانه
پس از پایان ادرار کردن، احساس خالی شدن کامل مثانه یکی دیگر از نشانههای یک الگوی ادراری طبیعی است. فردی که پس از ادرار همچنان احساس میکند مقداری ادرار در مثانه باقی مانده است یا مدت کوتاهی پس از خارج شدن از سرویس بهداشتی دوباره نیاز به ادرار کردن پیدا میکند، بهتر است این تغییر را جدی بگیرد.
بزرگ شدن خوشخیم پروستات میتواند با ایجاد انسداد نسبی در مسیر خروج ادرار، تخلیه مثانه را دشوارتر کند. در چنین شرایطی، ممکن است مثانه برای خارج کردن ادرار به فشار بیشتری نیاز داشته باشد و در برخی افراد، احساس تخلیه ناقص ایجاد شود.
نداشتن سوزش هنگام ادرار
ادرار کردن بدون احساس سوزش یا درد، معمولاً با وضعیت طبیعیتر دستگاه ادراری همراه است. سوزش هنگام ادرار میتواند به دلایل مختلفی مانند عفونت دستگاه ادراری، التهاب یا برخی مشکلات دیگر ایجاد شود و لزوماً به معنای بیماری پروستات نیست.
در مردان، سوزش ادرار گاهی میتواند همراه با التهاب پروستات یا سایر مشکلات دستگاه ادراری و تناسلی دیده شود. اگر این علامت بهطور ناگهانی ایجاد شود، ادامه پیدا کند یا همراه با تکرر ادرار، درد، تب یا سایر علائم باشد، مراجعه به پزشک اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نداشتن خون در ادرار یا درد غیرطبیعی لگن
ادرار طبیعی نباید حاوی خون قابل مشاهده باشد و فرد نیز نباید بدون علت مشخص دچار درد مداوم یا غیرطبیعی در ناحیه لگن شود. مشاهده خون در ادرار، حتی اگر مقدار آن کم باشد یا تنها یک بار اتفاق بیفتد، موضوعی است که باید توسط پزشک بررسی شود.
درد لگنی نیز میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و ممکن است به پروستات، دستگاه ادراری، عضلات کف لگن یا سایر ساختارهای این ناحیه مربوط باشد. به همین دلیل، نمیتوان تنها بر اساس محل درد درباره علت آن قضاوت کرد.
اگر خون در ادرار مشاهده میکنید یا درد لگنی جدید، مداوم یا قابلتوجه دارید، بهتر است مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازید. پزشک میتواند با توجه به علائم و شرایط فرد، بررسیهای لازم را برای پیدا کردن علت انجام دهد.
برای بررسی سلامت پروستات به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
برای بررسی علائم مربوط به پروستات و مشکلات ادراری میتوانید به دکتر مجتبی عاملی، متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی) و فلوشیپ فوق تخصصی اندویورولوژی و لاپاراسکوپی مراجعه کنید. اگر تغییراتی مانند ضعیف شدن جریان ادرار، سخت شروع شدن ادرار، تکرر ادرار شبانه یا احساس تخلیه ناقص مثانه دارید، میتوانید برای بررسی علت و دریافت راهنمایی تخصصی به ایشان مراجعه کنید.
همچنین در صورت مشاهده خون در ادرار، سوزش، درد غیرطبیعی لگن یا هر تغییر جدید و مداوم در نحوه ادرار کردن، بهتر است بررسی پزشکی را به تعویق نیندازید. دکتر مجتبی عاملی میتوانند پس از بررسی شرایط شما، در صورت نیاز آزمایشها و ارزیابیهای لازم را برای بررسی وضعیت پروستات و دستگاه ادراری توصیه کنند تا علت علائم مشخص شود.
