واکسن HPV چند دوز دارد و آیا یک دوره واکسیناسیون برای تمام عمر کافی است؟
واکسن HPV یکی از روشهای مؤثر برای پیشگیری از عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی و برخی بیماریهای مرتبط با آن، از جمله زگیل تناسلی است. یکی از پرسشهای رایج هنگام تصمیمگیری برای واکسیناسیون این است که واکسن HPV چند دوز دارد و فاصله بین تزریقها چقدر باید باشد. تعداد دوزهای موردنیاز بهطور معمول به سن فرد در زمان شروع واکسیناسیون و وضعیت سیستم ایمنی او بستگی دارد.
بهطور کلی، افرادی که واکسیناسیون را پیش از ۱۵ سالگی آغاز میکنند، به دو دوز واکسن نیاز دارند؛ در حالی که شروع واکسیناسیون از ۱۵ سالگی به بعد، معمولاً به یک دوره سهدوزی نیاز دارد. افراد دارای ضعف سیستم ایمنی نیز فارغ از سن شروع واکسیناسیون، باید دوره سهدوزی را کامل کنند.
بهترین زمان دریافت واکسن HPV پیش از مواجهه با ویروس و پیش از شروع فعالیت جنسی است، اما شروع فعالیت جنسی به این معنا نیست که واکسیناسیون دیگر هیچ فایدهای ندارد. در ادامه، تعداد دوزها، فاصله تزریقها و ماندگاری واکسیناسیون HPV را بررسی میکنیم.
واکسن HPV چند دوز دارد و فاصله بین دوزها چقدر است؟
تعداد دوز واکسن HPV به سن فرد در زمان دریافت اولین دوز بستگی دارد. اگر واکسیناسیون در سن ۹ تا ۱۴ سالگی آغاز شود، در شرایط معمول دو دوز کافی است و این دو دوز باید با فاصله مناسب از یکدیگر تزریق شوند. فاصله توصیهشده بین دو دوز معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه است و برای معتبر بودن دوره، فاصله حداقل پنج ماه بین دو تزریق در نظر گرفته میشود. اگر فاصله بین دوزها به دلایلی بیشتر از زمان برنامهریزیشده شود، معمولاً لازم نیست کل دوره از ابتدا شروع شود؛ پزشک میتواند زمان ادامه دوره را بر اساس دوزهای دریافتشده مشخص کند.
تعداد دوز واکسن HPV بر اساس سن شروع واکسیناسیون
سن شروع واکسیناسیون یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده تعداد دوزهای موردنیاز است. افرادی که واکسیناسیون را در سن ۹ تا ۱۴ سالگی آغاز میکنند، در صورت نداشتن شرایط خاص پزشکی، با دریافت دو دوز و رعایت فاصله مناسب میتوانند دوره واکسیناسیون را تکمیل کنند.
در افرادی که نخستین دوز واکسن را در ۱۵ سالگی یا بالاتر دریافت میکنند، برنامه استاندارد شامل سه دوز است: دوز اول در زمان شروع، دوز دوم یک تا دو ماه بعد و دوز سوم در ماه ششم. این تفاوت در تعداد دوزها به سن شروع واکسیناسیون مربوط است و نباید صرفاً بر اساس سن فعلی فرد درباره تعداد تزریقها تصمیم گرفت.
بنابراین، اگر فردی واکسیناسیون را در سن پایینتر آغاز کرده اما هنوز دوره خود را کامل نکرده است، باید سوابق تزریق قبلی او بررسی شود تا مشخص شود چند دوز دیگر نیاز دارد. پزشک میتواند بر اساس سن شروع و فاصله میان دوزهای قبلی، برنامه ادامه واکسیناسیون را تعیین کند.
افراد دارای ضعف سیستم ایمنی به چند دوز واکسن HPV نیاز دارند؟
افرادی که دچار ضعف سیستم ایمنی هستند، از برنامه متفاوتی برای واکسیناسیون HPV پیروی میکنند. در این گروه، حتی اگر واکسیناسیون در سن ۹ تا ۱۴ سالگی آغاز شده باشد، دریافت سه دوز واکسن توصیه میشود. این موضوع شامل برخی شرایط تضعیفکننده سیستم ایمنی نیز میشود و تشخیص دقیق شرایط فرد باید توسط پزشک انجام شود. در برنامه سهدوزی، دوز اول در ماه صفر، دوز دوم در ماه یک تا دو و دوز سوم در ماه ششم تزریق میشود. رعایت فاصله مناسب میان دوزها اهمیت دارد و در صورتی که برنامه واکسیناسیون فرد به هر دلیل با تأخیر مواجه شده باشد، بهتر است ادامه آن با نظر پزشک انجام شود.
به همین دلیل، افراد دارای بیماریهای زمینهای یا شرایطی که میتواند سیستم ایمنی را تحت تأثیر قرار دهد، نباید صرفاً بر اساس برنامه عمومی دو دوزی تصمیم بگیرند و بهتر است پیش از واکسیناسیون، شرایط خود را با پزشک در میان بگذارند.
بهترین زمان تزریق واکسن HPV چه زمانی است؟
بهترین زمان برای دریافت واکسن HPV پیش از مواجهه با ویروس است؛ به همین دلیل، واکسیناسیون در سنین پایین و پیش از شروع فعالیت جنسی میتواند فرصت مناسبی برای ایجاد محافظت در برابر انواع HPV تحت پوشش واکسن فراهم کند. واکسن برای پیشگیری از عفونتهای جدید طراحی شده و درمانکننده عفونت HPV موجود نیست.
با این حال، شروع فعالیت جنسی به این معنا نیست که واکسیناسیون دیگر هیچ فایدهای ندارد. ممکن است فرد پیش از واکسیناسیون با یک یا چند نوع HPV مواجه شده باشد، اما الزاماً با تمام انواعی که واکسن میتواند در برابر آنها محافظت ایجاد کند، مواجه نشده است. بنابراین، در افراد واجد شرایط، واکسیناسیون پس از شروع فعالیت جنسی نیز میتواند با توجه به شرایط فرد قابل بررسی باشد.
برای افراد بزرگسال نیز تصمیمگیری درباره واکسیناسیون باید بر اساس سن، سابقه واکسیناسیون و شرایط فرد انجام شود. برای گروه سنی ۲۷ تا ۴۵ سال، واکسیناسیون معمولاً بر اساس تصمیمگیری مشترک فرد و پزشک بررسی میشود.
آیا واکسن HPV بعد از شروع فعالیت جنسی هم مفید است و یک دوره برای تمام عمر کافی است؟
بله، ممکن است واکسن HPV پس از شروع فعالیت جنسی نیز برای فرد مفید باشد، زیرا احتمال مواجهه قبلی با همه انواع HPV موجود در واکسن یکسان نیست. البته واکسن نمیتواند عفونت HPV موجود را درمان کند و بیشترین اثر پیشگیرانه آن زمانی است که پیش از مواجهه با ویروس تزریق شود.
در مورد تعداد دورههای واکسیناسیون نیز اگر فرد دوره کامل و معتبر واکسن HPV را بر اساس برنامه توصیهشده دریافت کرده باشد، معمولاً نیازی به تزریق دوز اضافی یا تکرار دوره وجود ندارد. برای مثال، فردی که در سن ۱۵ سالگی یا بالاتر واکسیناسیون را شروع کرده و سه دوز را با فاصلههای مناسب دریافت کرده است، پس از تکمیل دوره معمولاً به دوز یادآور نیاز ندارد.
بنابراین، دریافت یک دوره کامل واکسیناسیون، در صورت رعایت تعداد دوزها و فاصلههای توصیهشده، بهطور معمول کافی است و نباید بدون نظر پزشک هر چند سال یکبار دوره واکسن را تکرار کرد.
مراجعه به پزشک برای واکسیناسیون HPV
برای پیشگیری، بررسی و درمان انواع زگیل تناسلی میتوانید به دکتر مجتبی عاملی، متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی) و فلوشیپ فوق تخصصی اندویورولوژی و لاپاراسکوپی مراجعه کنید. اگر درباره واکسن HPV، زمان مناسب شروع واکسیناسیون، تعداد دوزهای موردنیاز یا احتمال ابتلا به زگیل تناسلی سؤال دارید، میتوانید شرایط خود را با ایشان مطرح کنید تا بر اساس وضعیت شما راهنمایی لازم ارائه شود.
همچنین اگر به زگیل تناسلی مبتلا شدهاید یا ضایعهای در ناحیه تناسلی مشاهده کردهاید، بهتر است برای تشخیص دقیق و انتخاب روش مناسب درمان به پزشک متخصص مراجعه کنید و از درمان خودسرانه یا استفاده از داروهای بدون تجویز پزشک خودداری کنید.
برای دریافت مشاوره و بررسی شرایط خود میتوانید به دکتر مجتبی عاملی مراجعه کنید و درباره پیشگیری از HPV، واکسیناسیون و درمان زگیل تناسلی از ایشان راهنمایی بگیرید.
